Mathieu Custers was bijna 25 jaar actief binnen het ABC. Amsterdamse bootbewoners kennen hem als voorzitter van de vaste vergadering van het ABC, eens in de 2 maanden.
Mathieu heeft onlangs besloten wat dichter in de buurt van zijn vriendin Annet te gaan wonen, in Utrecht. Hij leerde haar kennen tijdens zijn werkzaamheden bij de Landelijke Woonboten Organisatie. Annet woont ook op een schip en Mathieu had het geluk om zo'n drie bootjes verderop een nieuwe woonplek te vinden, natuurlijk weer op een boot! Het ABC zal Mathieu zeker gaan missen en wil in deze krant zijn Amsterdamse bootervaringen graag optekenen. Onder het genot van koffie en taart hebben we op 20 februari 2003 op zijn 'oude' boot heel wat afgepraat. Mathieu begint met een waarschuwing: 'ik vind het ABC bijzonder dus ik zal wel heel wat keren zeggen dat ik iets geweldig vind'.

* Sinds wanneer ben jij bootbewoner? Ik ben in 1977 op een woonboot gaan wonen, hier op deze plek op de Brouwersgracht. Ik wist, toen ik die boot kocht, dat er een probleem met de brug was, dat speelde net een paar maanden. Die brug over de Brouwersgracht in de Marnixstraat heet de Bullebak en was toen, en is nog steeds beweegbaar. De Gemeente wilde daar een vaste brug van maken. En dat is natuurlijk onaanvaardbaar voor de woonboten met stalen casco's die naar de werf toe moeten. Er lagen hier in de Brouwers- en Lijnbaansgracht toen zo'n 16 tot 20 woonboten die bij een 'vaste' brug niet meer naar de werf toe zouden kunnen. Dus die zouden dan moeten verkassen. Als je nou niet te hoog was, tot 3 meter, dan kon je aan de andere kant, via de Eenhoornsluis, de Brouwersgracht af naar de werf toe. Maar heel veel van de schepen die er toen lagen waren hoger dan die 3 meter. Die waren dus afhankelijk van de beweegbare Bullebak. Met de lokale club zijn we zo'n zes jaar met de Gemeente en die brug bezig geweest en uiteindelijk hebben we voor het elkaar gekregen dat die brug beweegbaar is gebleven. Het was een ongelooflijke touwtrekkerij.

* Hoe kwam je bij het Amsterdams Boten Comité terecht? Nou, dat was dus het bijzondere van het ABC, zij kwamen ons opzoeken. Mensen van het ABC kwamen naar onze lokale club om te kijken wat er aan de hand was. Zij kwamen ons ondersteunen naar de Gemeente toe. Dat deed het ABC vaak: als zij hoorden dat er ergens iets aan de hand was dan kwamen zij hulp bieden.

* Het ABC heeft jou geholpen bij de Bullebak, en toen? Nou toen was ik zo gegrepen dat ik me ging bezighouden met de stadspolitiek aangaande woonschepen. We hadden toen nog geen stadsdelen dus ging het over de hele stad Amsterdam. En daar was van alles aan de hand, of het nu ging over opname van woonboten in bestemmingsplannen of om ligplaatsen die werden opgeheven. Of over verplaatsingen, liggeld of het 'uiterlijk' van woonschepen. Begin jaren tachtig liepen bootbewoners massaal te hoop tegen de zoveelste nota met saneringsmaatregelen. Dat soort nota's zie je steeds weer terug komen, tot op de dag van vandaag

* Hebben die steeds weer nieuwe plannen te maken met dat er weer een nieuwe Gemeenteraad gekozen wordt? Nou ja, dat is heel gek maar sinds ik bij het comité zit, dat is vanaf 1978 zijn er zeker vijf grote nota's verschenen over het algemene woonschepenbeleid. Nieuwe beleidsmakers komen steeds weer met 'nieuwe' plannen. Die hebben namen als "nota Amsterdam te water", "nota woonschepen op Amsterdams water", "visie op het Amsterdamse water" et cetera. Als je ze naast elkaar legt dan zie je steeds weer dezelfde dingen terugkomen. Altijd met maatregelen die het de bootbewoner lastig maken. Zoals bijvoorbeeld de maatregel in 1988 dat je in de binnenstad je woonboot niet meer mag vervangen door een woonark. Ik snap wel dat er soms dingen geregeld moeten worden maar het is meestal ten nadele van wonen op het water.

* Is er voor jou als woonbootbewoner in deze 25 jaar veel veranderd? Voor mij persoonlijk niet zo zeer. Ik kan niet zwemmen, ik hou er helemaal niet ervan om met een bootje door de grachten te varen, ik ben geen vaartype. Maar ik ben gek op al die malle bootjes, al die vormen, al die verschillen. Dat vind ik dus mooi en ik begrijp niet dat beleidsmakers/huisbewoners daar soms zo op afgeven. Die vinden dat dan maar een ongeregeld zootje. Typerend daarvoor is een aantal jaren terug de entree van wethouder Frank de Grave. Die was nog maar net aangetreden en gaf gelijk interviews dat ie die bootbewoners wel eens zou temmen: 'als ik door onze mooie stad fiets en ik zie die woonbotenzooi dan denk ik, dat moest toch niet mogen' Nou als een wethouder zo begint dat weet je als ABC dat er weer werk aan de winkel is.

* Hoe kwam je op een woonboot terecht? Dat had te maken met m'n toenmalige vriendin. Met Carina woonde ik in de Kinkerbuurt en zij wilde graag de stad uit en ik ben een ontzettend stadsmens. En ik had een vriend die op een woonboot in Ouderkerk woonde en dat leek me wel wat. En toen heb ik met Carina besloten op zoek te gaan naar een woonboot: in de stad maar toch ook een beetje buiten.

* Terug naar het ABC… Ja, daar is heel veel over te vertellen. Kijk het ABC bestaat vanaf eind jaren '60, ik weet dat niet zo precies . Het is altijd een comité geweest met heel enthousiaste mensen. Dat is toch de basis. Je moet natuurlijk geluk hebben dat er aardige en creatieve mensen in terechtkomen. Dan breidt het zichzelf uit. Sommigen kunnen goed brieven schrijven, anderen kunnen goed praten met ambtenaren en raadsleden weer anderen zijn capabel om de woonbotenkrant in elkaar te zetten. Er is voldoende werk om ieders talent tot zijn recht te laten komen. Tegenwoordig is het wat moeilijker dan vroeger om mensen te krijgen voor al dat werk. Dat snap ik niet zo goed, want actief zijn in het ABC kan je veel opleveren. Je doet goed werk voor de woonboten en je hoort alle ins en outs. En als jezelf met een woonbootprobleem zit ken je altijd wel iemand die raad weet. Bovendien leer je in de hele stad boeiende mensen kennen. Wat ik altijd jammer vind is dat bootbewoners pas massaal op komen draven als er grote dreiging is. Zoals bijvoorbeeld met de erfpacht, een Tropenmuseum gevuld met wel 700 man. En die gingen tekeer, echt geweldig. Wethouder en ambtenaren schrikken daar wel van. Maar na zo'n avond zie je 95 % van die bootbewoners nooit meer terug en het gevaar blijft dan dat de gemeente langzaam maar zeker toch door probeert te zetten. En dat houd je alleen maar tegen als je structureel, dus bijvoorbeeld in het ABC, de gemeente het vuur aan de schenen blijft leggen. Het ABC heeft op dit moment grote behoefte aan vers bloed. De laatste paar jaar zijn er namelijk nogal veel oude krachten vertrokken door verhuizing. Het is van groot belang dat daar opvolgers voor komen.

* Kan je wat namen noemen van ABC mensen uit het verleden? Nou, dat zijn er teveel om op te noemen. Ik heb bijzonder goeie herinneringen aan Jan Maarten Fiedeldij Dop. Ik zou hem de pater familias van de woonbootbewoners willen noemen. Het is de man die de langste tijd van alles en iedereen in het ABC actief is geweest. Hij wist alles, een lopend archief. En zijn rust, zoals hij bij de Gemeente allerlei zaken aankaartte. Jan Maarten had naar de Gemeente toe altijd zoiets van 'wat doen jullie ons nu weer aan'. En dan was ie echt diep verontwaardigd en boos, heel boos. Dat had ik wat minder dan hij. Ik had vaak de gedachte "oh, daar zijn ze weer". Of "is het weer zover?". En dan noem ik nog een paar geweldenaren van vroeger: Hansje Kalt (nu raadslid voor de Groenen), Cor Goudriaan (nu woonbootadvocaat), Cees Sjenitzer (ook woonbootadvocaat), Pieter Schulting (nu rechter). Ja, we zaten goed in de juristen, dat was knap handig. Dat is nu minder, maar wie weet voelt iemand die dit leest zich geroepen om het ABC te versterken. O ja, en dan vergeet ik bijna Pluis Muilwijk (een goeie schrijver), Roeland Heeck (financieel specialist) en Charlotte le Roi (drijvende kracht begin jaren '80). En nog vele anderen.

* En bootbewoners van nu? Bijzonder vind ik Paul Spoek. Ik noem hem altijd Professor Doktor Meester Paul Spoek van het wetenschappelijk bureau van het Amsterdams Boten Comité. Hij maakt een dagtaak van de woonboten en duikt overal en altijd in de archieven en komt soms met de mooiste dingen aanzetten. Dan stelt de gemeente bijvoorbeeld dat een bepaalde gracht absoluut niet geschikt is voor woonboten en dan komt hij met een gemeentestuk uit het jaar 1920 waaruit blijkt dat die gracht juist wel geschikt is voor woonboten. Katrien Keyzer is ook erg belangrijk. Die zorgt er nu al 10 jaar voor dat de ABC krant overeind blijft (met anderen natuurlijk, maar zij is wel de spil). We hebben ook een geweldige tekenares, Cora Storbeck (helaas is ze er net mee opgehouden). Ik heb ook een zwak voor Jan Minderman. Hij pluist altijd alle kranten na en komt dan met artikelen over woonboten van het Amsterdams Stadsblad, van de Echo, de Telegraaf, of weet ik waar vandaan. Mooi als je iemand hebt die dat doet. En dan dat temperament van Jan. Hij kan zo ongelooflijk boos worden op ambtenaren die zijn dag weer eens verpest hadden. En natuurlijk Antonia Granneman, al jaren actief in stad en buurt.

* Wat vind jij verder het bijzondere aan het ABC? Dat het ABC een comité is. Het ABC is altijd bewust een comité geweest, begonnen als aktiegroep. Een zeer open organisatie waar iedere bootbewoner aan bod komt. Ik heb altijd moeite gehad met woonbotenclubs met de verenigingsstructuur. Je ziet vaak in verenigingen dat teveel tijd wordt besteed aan zaken als statuten, notulen en dergelijke. En verder heb je dan vaak bestuursleden die teveel op de solotour gaan. Als je dan zo'n vergadering hebt gaat de helft van de tijd verloren met allerlei interne discussies, stemmen, ingekomen post, uitgaande post, agendapunten vaststellen en ga zo maar door. Bij het ABC blijft dat veel frisser. Een simpele agenda en directe aandacht voor de inhoud. Met vlotte vergaderingen. En aandacht voor bootbewoners die voor het eerst komen. En daarom bestaat het ABC ook al zo lang.

* Want het woord comité heeft ook iets van 'met elkaar woonbootbewoner'? Ja, precies. In Gemeentestukken stond ooit (1983) letterlijk: "Het ABC is een organisatie van onduidelijke structuur waarvan de kracht echter niet dient te worden onderschat". En dat vonden we natuurlijk ook wel mooi. De Gemeente had geen kijk op ons omdat we geen ledenaantallen hadden, maar stond er van te kijken dat we altijd met veel mensen actief waren. Bootbewoners uit de hele stad, uit allerlei buurten. Dat is ook de functie van het ABC: een stedelijke organisatie waar bootbewoners uit de hele stad informatie met elkaar delen en waar nodig in wisselende groepjes met een bepaald probleem aan de slag gaan. Met als centraal ontmoetingspunt de vergadering in wijkcentrum d'Oude Stadt, eens in de 2 maanden. Mensen leren elkaar kennen en kunnen elkaar vertellen welke ambtenaar op welke post zich wel of niet voor je inzet, waar je op moet letten of bij wie je kan aankloppen. Je krijgt goeie tips. Begin jaren tachtig is de eerste dinsdag van de even maand ingesteld als vaste bijeenkomstdag (met uitzondering van de maanden augustus en december). In december is er altijd een zeer goed bezochte eindejaarsbijeenkomst in De Zeehond. Dat komt natuurlijk ook wel door het 'borrelkarakter' van die avond.

* Hoe lang ben je vergadervoorzitter geweest? Zo'n 20 jaar. Tot een jaar terug heb ik de vergaderingen aan elkaar gepraat. Ik werd voorzitter, zomaar, niemand heeft dat ooit gevraagd, dat gebeurde gewoon. Ik vind het ook essentieel dat die bijeenkomsten goed en vlot verlopen. En het is mijn insteek geweest om iedereen aan bod te laten komen. Nou heb ik ook wel ruzie gehad omdat ik wel eens mensen afkapte. Maar dat was soms nodig om de vaart erin te houden. Alleen dan kan een vergadering boeiend zijn. Ik vind het ook van groot belang dat er een nieuwe vaste vergadervoorzitter komt. Ik geloof dat Katrien Keyzer dat er nu bijdoet, maar die heeft al genoeg aan d'r hoofd. Dus zoek naar een nieuwe man of vrouw voor die taak, anders loop je het risico dat de bijeenkomsten te sloom en te chaotisch verlopen. En dan haken nieuwe mensen af.

* Wat vind je van de ABC woonbotenkrant ? Ik vind het knap dat er toch elke keer weer een krant ligt, zo'n 4 keer per jaar en dat 12 jaar achter elkaar. Die redactievergaderingen bij Katrien zijn bijzondere avonden die op een voor het ABC karakteristieke ongestructureerde manier verlopen, maar toch productief zijn. Dan liggen er gewoon weer allerlei stukken en krantenknipsels. De sfeer zet mensen aan het werk. De sfeer ook van eerst koffie, rode wijn en wat te knabbelen. Toch zijn er dingen die beter kunnen. Ik vind de krant redelijk leesbaar maar ik denk dat een goeie eindredacteur van nut kan zijn om artikelen helderder te krijgen. Soms zit er teveel herhaling in een artikel en worden zaken wat te breedsprakig beschreven. Verder wil ik pleiten voor de naam van de schrijver onder artikelen. Ik wil graag weten wie iets geschreven heeft. En meer aandacht voor koppen en tussenkopjes, dat geeft een betere structuur.

* Kan je het hebben als bootbewoners kritiek hebben op het ABC? Er is wel eens kritiek van bootbewoners op het ABC. Dat we meer aan de weg moeten timmeren en dat ze ons missen in de kranten en op TV. Kijk, het loopt niet altijd zo als je zou willen en je moet ook geluk hebben. Als je kijkt tussen 1978 en pakweg 1998, bijna twintig jaar, dan zaten we nooit verlegen om mensen die inhoudelijk en politiek bezig waren. Er waren altijd mensen die zich inhoudelijk in een zaak verdiepten, die met ambtenaren, raadsleden en wethouders gingen praten en die dat ook konden en dat leuk vonden. En dat soort mensen missen we op dit moment teveel. Ik roep de laatste jaren dan ook regelmatig op de ABC vergaderingen: kritiek o.k., maar doe zelf dan ook eens mee. Want het ABC, dat zijn de Amsterdamse bootbewoners zelf. Zo ongeveer als de slogan 'de maatschappij, dat ben jij'. Het klinkt wat truttig, maar het is wel waar.

* Je hebt nu het Schepen Binnen Stad Amsterdam, kortweg SBA. Wat vind je daarvan? Ik had er eerst wat moeite mee: weer een extra club met het gevaar van versplintering van de krachten. Nu vind ik het wel goed dat het SBA er is, ook omdat de binnenstad nu ook een deelraad is. En laat daar maar specifieke mensen actief zijn. Eric Blaauw heeft een enorme werkkracht en inzet. Maar ik vind het wel belangrijk dat alle comités uit de deelraden regelmatig naar het ABC komen omdat je dan ervaringen kunt uitwisselen. Zodat ook niet iedereen steeds weer opnieuw het wiel gaat uitvinden..

* Dus de functie van die ABC bijeenkomsten is vooral overkoepelend? Ja, ik denk dat dat nog meer dan vroeger het geval is. Er blijft behoefte aan een overkoepelende centrale organisatie voor alle woonbootbewoners in Amsterdam. Die bijeenkomsten werken ook als een klankbord. Als mensen mij opbelden met een bootprobleem en ik wist daar niet het fijne van dan raadde ik ze aan om naar de ABC- bijeenkomsten te gaan omdat daar altijd mensen zitten die wel die kennis hebben. Of die je weer verder kunnen verwijzen. Dat blijft toch de kracht van het ABC: door ieders eigen kennis en kunde kan je elkaar op een praktische manier tot steun zijn. Lang leve het ABC dus!

Judith Hesp